به گزارش روابط عمومی بیمارستان ابن سینا شیراز، همزمان با مراسم تقدیر از مددکاران نمونه بیمارستان‌های تابعه دانشگاه علوم پزشکی شیراز در سال ۱۴۰۴، پای گفت‌وگو با «زهرا هاشمی‌فر»، مددکار پرتلاش و منتخب بیمارستان ابن سینا شیراز نشستیم. او که چهار سال است در بیمارستان اعصاب و روان ابن سینا به مددکاری اجتماعی مشغول است، از جایگاه این حرفه، سخت‌ترین چالش‌های کاری خود، حس و حال پس از کسب افتخار مددکار نمونه و انتظاراتش از مسئولین گفت.

سوال: لطفا خودتان را معرفی کنید و بفرمایید چند سال است در بیمارستان ابن سینا شیراز به عنوان مددکار اجتماعی فعالیت می‌کنید؟

پاسخ: بنده زهرا هاشمی‌فر هستم. چهار سال است که در بیمارستان اعصاب و روان ابن سینای شیراز، در جایگاه مددکار اجتماعی مشغول ارائه خدمات به بیماران، خانواده‌های آنان و سایر ذی‌نفعان هستم. این چهار سال برای من سرشار از تجربه‌های ارزشمند و آموختن از کنار سخت‌ترین لحظات بیماران بوده است.

سوال: مددکاری اجتماعی در بیمارستان دقیقا چه جایگاهی دارد و چه وظایفی را شامل می‌شود؟

پاسخ: مددکار اجتماعی در بیمارستان اعصاب و روان، نقشی فراتر از یک همراه ساده دارد. او به ارائه خدمات درمانی-توانبخشی در حوزه سلامت اجتماعی بیماران، خانواده‌ها و سایر ذی‌نفعان مرکز می‌پردازد. به عبارت روشن‌تر، مددکار اجتماعی پل ارتباطی بین بیمار و نهادهای حمایتی، درمانی، قضایی و رفاهی است. وظایفی نظیر شناسایی مشکلات روانی-اجتماعی بیماران، پیگیری حقوقی و حمایتی، ارجاع به سازمان‌هایی مانند بهزیستی و کمیته امداد، و همچنین آماده‌سازی خانواده برای پذیرش مجدد بیمار، بخشی از مسئولیت‌های روزمره ماست.

سوال: سخت‌ترین چالش یک مددکار اجتماعی در محیط بیمارستانی چیست؟ شما چگونه با این چالش‌ها روبه‌رو می‌شوید؟

پاسخ: مددکار اجتماعی در بیمارستان اعصاب و روان با چالش‌های متعدد و گاه بسیار پیچیده‌ای روبه‌روست. از جمله این چالش‌ها می‌توان به بیماران بی‌سرپرست و بلاصاحب، بیمارانی که توسط خانواده‌هایشان رها شده‌اند، و از همه دردناک‌تر، کودکان آسیب‌دیده اجتماعی اشاره کرد. به جرأت می‌گویم کار با کودکان از سخت‌ترین و در عین حال حساس‌ترین چالش‌های این حرفه است. ما برای عبور از این چالش‌ها، به شدت به کار تیمی متکی هستیم. همکاری نزدیک با روانپزشک و روان‌شناس، همراه با پیگیری‌های مستمر و خستگی‌ناپذیر واحد مددکاری از طریق سازمان‌های حمایتی به ویژه سازمان بهزیستی، راهی است که این بحران‌ها را یکی پس از دیگری پشت سر می‌گذاریم.

سوال: به نظر شما، یک مددکار اجتماعی موفق چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟ کدام ویژگی را نقطه قوت خود می‌دانید؟

پاسخ: عوامل کلیدی متعددی در موفقیت مددکاران اجتماعی به عنوان پیشتازان حمایت از افراد آسیب‌پذیر در جامعه مؤثر است. از مهم‌ترین این ویژگی‌ها می‌توان به مهارت‌های ارتباطی قوی، صبوری بی‌نهایت، همدلی عمیق، توانایی گوش دادن فعال، و مهمتر از همه، عدم قضاوت مراجعه‌کننده اشاره کرد. من همواره تلاش کرده‌ام در برخورد با بیماران و مراجعه‌کنندگان، فردی حرفه‌ای باشم و هیچ‌گاه اجازه ندهم قضاوت شخصی بر تعامل من با آن‌ها سایه بیندازد. اگر بخواهم صادقانه بگویم، فکر می‌کنم نقطه قوت من «صبوری» است. با توجه به اینکه ما با سیستم‌های پیچیده اداری و مراجعانی با نیازهای متنوع و گاه فوری سروکار داریم، صبوری به من کمک می‌کند تا از ایجاد قضاوت‌های عجولانه یا واکنش‌های سریع و بی‌نتیجه پرهیز کنم و آرام‌تر به دنبال راه‌حل باشم.

سوال: چه احساسی داشتید وقتی متوجه شدید به عنوان مددکار نمونه سال ۱۴۰۴ انتخاب شده‌اید؟

پاسخ: حس خوب و خوشایندی داشتم، البته همراه با شگفتی. مهمتر از احساس شخصی، از این بابت بسیار خرسندم که سیستم درمان و سلامت، بالاخره به نقش و جایگاه واحد مددکاری اجتماعی توجه نشان داده و آن را دیده است. این تقدیر برای من یک پیام روشن داشت: «تلاش خالصانه، بی‌نتیجه نمی‌ماند.» این اتفاق، انگیزه‌ام را برای ادامه مسیر با همان روحیه اولیه و حتی قوی‌تر از قبل دوچندان کرد.

سوال: چه پیامی برای سایر مددکاران اجتماعی که شاید هنوز دیده نشده‌اند، دارید؟

پاسخ: پیام من به همه مددکاران اجتماعی عزیز و پرتلاش این است که با وجود همه کاستی‌ها، هرگز اصول و ارزش‌های مددکاری اجتماعی حرفه‌ای را فراموش نکنند. با صبوری، درایت و عشق به انسان بودن، به راه خود ادامه دهند. دیده شدن و تقدیر شدن، هدف اصلی و اولیه هیچ مددکاری نیست؛ اما بی‌تردید روزی تلاش خالصانه و بی‌ادعای آنان دیده خواهد شد.

سوال: چه انتظاراتی از مسئولین بیمارستان و دانشگاه علوم پزشکی برای بهبود جایگاه مددکاری اجتماعی دارید؟

پاسخ: ابتدا از مسئولین دانشگاه علوم پزشکی و مدیریت محترم بیمارستان ابن سینا کمال سپاسگزاری را دارم که در چند سال اخیر توجه ویژه‌ای به واحد مددکاری اجتماعی در مراکز درمانی داشته‌اند. این نگاه حمایتی، نویدبخش آینده روشن‌تری برای حرفه مددکاری است. انتظار می‌رود با افزایش جذب نیروهای حرفه‌ای و متخصص در این حوزه، مددکاران اجتماعی را در ارائه خدمات تخصصی‌تر، عمیق‌تر و مؤثرتر به جامعه هدف یاری کنند. هر چه تعداد مددکاران مجرب در بیمارستان‌ها بیشتر باشد، قطعا، عمق و کیفیت خدمات رسانی به بیماران آسیب‌پذیر و خانواده‌های آنان افزایش چشمگیری خواهد یافت.

سوال: اگر بخواهید یک جمله به عنوان شعار کاری خودتان بیان کنید، چه خواهید گفت؟

پاسخ: بله، من همان شعار مددکاری اجتماعی در سال جاری را انتخاب می‌کنم: «تقویت همبستگی اجتماعی و به‌زیستن پایدار». معتقدم اگر همبستگی اجتماعی میان نهادها، خانواده‌ها و خود بیماران تقویت شود، می‌توانیم به سمت به‌زیستن پایدار گام برداریم؛ یعنی زیستی که در آن بیمار صرفا درمان جسمی نمی‌شود، بلکه از نظر روانی و اجتماعی نیز آرامش و حمایت لازم را احساس کند. این شعار، مسیر روشنی پیش روی همه مددکاران اجتماعی قرار می‌دهد.

پایان