همزمان با روز جهانی بهداشت محیط و با شعار «همگام با علم برای حفاظت از جوامع»، «فاطمه دمیری»، مسئول بهداشت محیط بیمارستان ابن‌سینا شیراز، در گفت‌وگویی به مناسبت این روز، به تشریح اهمیت بهداشت محیط در مراکز درمانی، نقش آن در پیشگیری از انتقال عفونت‌ها، مدیریت پسماند و تامین محیطی ایمن برای بیماران، کارکنان و مراجعان پرداخت.

بهداشت محیط چه نقشی در حفظ سلامت بیماران، کارکنان و مراجعان بیمارستان دارد؟

بهداشت محیط مجموعه اقداماتی است که شرایط محیطی را برای حفظ سلامت بیماران، کارکنان و مراجعان ایمن می‌کند. در بیمارستان اهمیت آن دوچندان است؛ زیرا افراد آسیب‌پذیر حضور دارند، اقدامات درمانی و تشخیصی متعددی انجام می‌شود و آلودگی‌های محیطی می‌توانند به گسترش عفونت یا بروز خطرهای دیگر منجر شوند. محیط پاکیزه و ایمن، در کنار رعایت اصول کنترل عفونت، به کاهش خطر انتقال بیماری و ارتقای کیفیت خدمات کمک می‌کند.

مهم‌ترین وظایف واحد بهداشت محیط در بیمارستان چیست؟

وظایف این واحد معمولا شامل پایش نظافت و گندزدایی، مدیریت پسماند، نظارت بر آب و فاضلاب، کنترل آفات، بررسی بهداشت آشپزخانه و توزیع غذا و ارزیابی شرایط بهداشتی فضاها و تجهیزات است. همچنین آموزش کارکنان، شناسایی مخاطرات محیطی و پیگیری رفع موارد مشاهده‌شده از دیگر فعالیت‌های این واحد است.

بهداشت محیط چه نقشی در پیشگیری از انتقال عفونت‌ها دارد؟

اقدامات بهداشت محیط می‌تواند شامل نظارت بر پاک‌سازی و گندزدایی سطوح و تجهیزات، اطمینان از استفاده درست از مواد گندزدا، توجه به نظافت سطوح پرتردد، کنترل کیفیت نظافت در بخش‌ها، مدیریت پسماند و ملحفه‌های آلوده، کنترل آفات و رسیدگی به تهویه و شرایط محیطی باشد. این اقدامات باید با دستورالعمل‌های کنترل عفونت بیمارستان هماهنگ باشد.

پسماندهای بیمارستانی چگونه مدیریت می‌شوند و کارکنان چه نکاتی را باید رعایت کنند؟

پسماندها باید، بر اساس نوع و خطرشان و مطابق دستورالعمل‌های مصوب بیمارستان تفکیک شوند؛ از جمله پسماندهای عادی، عفونی، تیز و برنده و پسماندهای شیمیایی و دارویی. جمع‌آوری، انتقال، نگهداری موقت و دفع آن‌ها نیز باید با ظروف و مسیرهای مشخص و توسط افراد آموزش‌دیده انجام شود. نکات مهم برای کارکنان عبارت‌اند از: پسماندها را با توجه به نوعشان در ظروف مخصوص خود بیندازند، کیسه‌ها را بیش از ظرفیت پر نکنند، وسایل تیز و برنده را در سیفتی‌باکس قرار دهند، پسماند را دوباره تفکیک یا فشرده نکنند و در صورت مشاهده ظرف نامناسب یا نشت، موضوع را سریع گزارش دهند. رنگ‌بندی و شیوه اجرایی دقیق باید بر اساس دستورالعمل جاری بیمارستان باشد.

کیفیت آب، وضعیت فاضلاب، نظافت محیط و شرایط تهیه و توزیع مواد غذایی چگونه پایش می‌شود؟

ایمنی آب، دفع بهداشتی فاضلاب، نظافت منظم و تهیه و توزیع غذای سالم، بخش‌های اساسی برنامه بهداشت محیط است. پایش این موارد می‌تواند از طریق بررسی‌های میدانی و چک‌لیست‌ها، کنترل سوابق نظافت و گندزدایی، بازدید از آشپزخانه و محل نگهداری مواد غذایی، کنترل شرایط نگهداری و توزیع غذا و پیگیری آزمایش‌های آب طبق برنامه انجام شود. هرگونه اختلال، آلودگی یا نقص باید به مسئول مربوطه گزارش و تا رفع آن پیگیری شود.

کارکنان و مراجعان چه نقشی در حفظ بهداشت محیط بیمارستان دارند؟

حفظ بهداشت محیط یک مسئولیت مشترک است که بدون همکاری همه گروه‌ها ممکن نیست. نقش کارکنان پزشکی، پرستاری و اداری رعایت دقیق دستورالعمل‌ها، رعایت اصول شست‌وشوی دست، استفاده صحیح از لوازم حفاظت فردی (PPE) و رعایت استریل بودن محیط کار. است. تفکیک صحیح پسماند: این حیاتی‌ترین نقش کارکنان است؛ ریختن پسماند در ظرف اشتباه می‌تواند باعث انتشار عفونت یا آسیب به سایر پرسنل و حتی افراد جامعه شود. نقش مراجعان و همراهان بیماران رعایت بهداشت فردی، شست‌وشوی دست‌ها قبل و بعد از تماس با بیمار یا محیط‌های عمومی، استفاده درست از امکانات، رعایت نظافت در سرویس‌های بهداشتی و نریختن زباله در محلی غیر از جای خود است.

پیام شما به کارکنان، بیماران و همراهان به مناسبت روز جهانی بهداشت محیط چیست؟

پیام من به همگان این است که؛ بهداشت محیط، خط مقدم سلامت است. از همکاران خودم در بیمارستان میخواهم که با دقت در تفکیک پسماند و رعایت دستورالعمل‌ها، از سلامت خود و بیماران محافظت کنند. از بیماران و همراهان عزیزدرخواست می‌کنم با رعایت بهداشت فردی و استفاده صحیح از امکانات، در مسیر بهبودی همراه ما باشند؛ چراکه سلامت همه، در گرو رعایت بهداشت محیط است.

پایان