رئیس بیمارستان روانپزشکی ابن‌سینا شیراز با اشاره به تأثیر تغییرات شدید هورمونی دوران بارداری بر سلامت روان مادران، گفت: نوسانات استروژن، پروژسترون و کورتیزول می‌تواند زمینه‌ساز اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب و وسواس در دوران بارداری شود و آگاهی از این تغییرات، اولین گام در پیشگیری از عوارض روانی است.

استروژن، پروژسترون و کورتیزول؛ سه هورمون اثرگذار بر خلق‌وخوی مادر باردار

به گزارش روابط عمومی بیمارستان ابن‌سینا شیراز، دکتر «ابراهیم مقیمی»، متخصص روانپزشکی و رئیس این بیمارستان، به تاثیر شگرف تغییرات هورمونی دوران بارداری بر سلامت روان مادران پرداخت و بر لزوم آگاهی‌بخشی در این زمینه تأکید و اظهار کرد: بارداری یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های هورمونی در طول زندگی یک زن است. هورمون‌های استروژن و پروژسترون در دوران بارداری تا چندین برابر افزایش می‌یابند و پس از زایمان، به‌شدت و به‌صورت ناگهانی افت می‌کنند. این امواج عظیم هورمونی، بر سیستم عصبی و انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند سروتونین، دوپامین و نوراپی‌نفرین تاثیر مستقیم می‌گذارند و زمینه‌ساز تغییرات خلقی و اختلالات روانی می‌شوند.

وی افزود: علاوه بر استروژن و پروژسترون، هورمون کورتیزول یا همان هورمون استرس نیز در دوران بارداری افزایش می‌یابد و این افزایش، می‌تواند مادران را نسبت به استرس‌های محیطی حساس‌تر کند. همچنین، تغییرات هورمون‌های تیروئید در بارداری نیز می‌تواند علائمی شبیه افسردگی یا اضطراب ایجاد کند که اغلب نادیده گرفته می‌شوند.

نوسانات خلقی طبیعی بارداری را از اختلالات روانی جدی تفکیک کنیم

رئیس بیمارستان ابن‌سینا با اشاره به تفاوت نوسانات خلقی طبیعی بارداری با اختلالات روانی، خاطرنشان کرد: نوسانات خلقی خفیف و گذرا در دوران بارداری، کاملا طبیعی است و بسیاری از مادران آن را تجربه می‌کنند. اما اگر این نوسانات شدید باشند، بیش از دو هفته ادامه پیدا کنند، با علائمی مانند بی‌خوابی مداوم، افکار منفی پایدار، انزوای اجتماعی یا اختلال در عملکرد روزمره همراه باشند، دیگر طبیعی نیستند و باید جدی گرفته شوند.

افسردگی، اضطراب و وسواس؛ اختلالات شایع اما نادیده‌گرفته‌شده در بارداری

دکتر مقیمی در ادامه به اختلالات روانی شایع در دوران بارداری اشاره کرد و گفت: افسردگی دوران بارداری، اختلال اضطراب فراگیر، اختلال وسواس فکری-عملی، و در موارد نادرتر، اختلال دوقطبی، از جمله اختلالاتی هستند که می‌توانند در بارداری بروز کنند یا تشدید شوند. متاسفانه بسیاری از این اختلالات به‌اشتباه به "طبیعی بودن بارداری" نسبت داده می‌شوند و درمان نمی‌شوند، در حالی که درمان آن‌ها نه‌تنها بی‌خطر، بلکه ضروری است.

وی با تأکید بر تاثیر اختلالات روانی درمان‌نشده بارداری بر جنین، تصریح کرد: تحقیقات نشان داده است که استرس و افسردگی شدید مادر در دوران بارداری، بر رشد عصبی جنین، وزن هنگام تولد و حتی ریسک ابتلای کودک به اختلالات روانی در آینده تاثیر منفی دارد. بنابراین، درمان اختلالات روانی مادر، یک سرمایه‌گذاری برای سلامت نسل آینده است.

روان‌درمانی و درمان دارویی ایمن در بارداری؛ باور غلط را کنار بگذارید

این متخصص روانپزشکی با اشاره به گزینه‌های درمانی ایمن در بارداری، گفت: برخلاف باور غلط رایج، بسیاری از مداخلات روان‌درمانی در دوران بارداری کاملا ایمن و مؤثر هستند. روان‌درمانی شناختی-رفتاری، مشاوره حمایتی و در موارد شدیدتر، برخی از داروهای روانپزشکی با نظر روانپزشک متخصص، می‌توانند در دوران بارداری تجویز شوند. آنچه مهم است، این است که مادر باردار هیچ‌گاه درمان خود را به‌طور خودسرانه قطع نکند و حتما با تیم درمانی خود هماهنگ باشد.

دکتر مقیمی بر لزوم غربالگری روانپزشکی در دوران بارداری تاکید کرد و گفت: همان‌طور که غربالگری دیابت بارداری و فشار خون در دوران بارداری ضروری است، غربالگری سلامت روان مادران نیز به همان اندازه حیاتی است. بیمارستان ابن‌سینا آماده ارائه خدمات مشاوره روانپزشکی به مادران باردار است و از همه مادران می‌خواهیم که اگر احساس می‌کنند خلق‌وخوی آن‌ها در این دوران دچار تغییرات شدید شده، بدون ترس و شرم به ما مراجعه کنند.

پایان