مسئول واحد بهداشت حرفه‌ای بیمارستان ابن‌سینا شیراز، با اشاره به افزایش روزافزون نوبت‌کاری در جوامع صنعتی و خدماتی، نسبت به خطرات پنهان این الگوی کاری بر سلامت دستگاه گوارش هشدار داد و توصیه‌های تغذیه‌ای کاربردی برای کاهش عوارض آن ارائه کرد.

به گزارش روابط عمومی بیمارستان ابن‌سینا شیراز، «مریم مهدی‌پور»، مسئول واحد بهداشت حرفه‌ای این مرکز، با تاکید بر اهمیت برنامه‌ریزی اصولی برای شیفت‌های کاری، اظهار داشت: با افزایش جمعیت و نیاز به خدمات شبانه‌روزی، نوبت‌کاری به بخش جدایی‌ناپذیر بسیاری از مشاغل تبدیل شده است؛ اما اگر اصول صحیح در آن رعایت نشود، سلامت کارکنان به‌ویژه در ناحیه دستگاه گوارش به خطر می‌افتد.

وی افزود: یکی از شایع‌ترین مشکلات در افراد نوبت‌کار، اختلالات گوارشی نظیر اختلال در اشتها، یبوست، سوء هاضمه، سوزش سر دل و دردهای شکمی است. علت اصلی آن است که افراد شب‌کار در ساعاتی غذا مصرف می‌کنند که دستگاه گوارش در حالت استراحت طبیعی خود به سر می‌برد، به‌ویژه اگر این وعده‌ها پرچرب و پرادویه باشد.

مهدی‌پور با بیان اینکه ۳۰ تا ۴۵ درصد افراد شب‌کار از مشکلات مزمن معده شکایت دارند، هشدار داد: مصرف فست‌فودها و غذاهای پرچرب در شیفت شب باید کاملا پرهیز شود.

این مسئول در ادامه به نقش اختلال در ریتم سیرکادین بدن اشاره کرد و گفت: ترشح اسید معده و آنزیم‌های روده‌ای از یک ریتم شبانه‌روزی پیروی می‌کند. تغییر الگوی خواب و بیداری این نظم را بر هم می‌زند و باعث اختلال در عملکرد سیستم گوارشی می‌شود. همچنین یکی از وظایف مهم ریتم سیرکادین، سرکوب اشتها در ساعات خواب است که با بهم خوردن آن، این تنظیم طبیعی دچار مشکل می‌شود.

توصیه‌های تغذیه‌ای برای نوبت‌کاران

مسئول واحد بهداشت حرفه‌ای بیمارستان ابن‌سینا در ادامه به ارائه راهکارهای عملی برای کاهش آسیب‌های نوبت‌کاری پرداخت و تصریح کرد:

وعده‌های غذایی خود را در ساعات منظم مصرف کنید. از تمام گروه‌های غذایی به میزان متعادل استفاده نمایید. غذاهای کم‌چرب و پرفیبر انتخاب کنید تا مشکلات گوارشی کاهش یابد. از خوردن وعده‌های بزرگ (بیش از ۲۰ درصد انرژی روزانه) یک تا دو ساعت پیش از خواب پرهیز کنید. حتما قبل از خوابیدن صبحانه بخورید. از مصرف نوشابه و محصولات قندی پرهیز شود. در وعده اصلی، گوشت کم‌چرب (ترجیحا سفید مانند بوقلمون) به صورت کبابی یا پخته مصرف کنید. در صورت تمایل ندشتن به گوشت، تخم‌مرغ آب‌پز جایگزین مناسبی است. در طول شب حتما دو واحد میوه به عنوان میان‌وعده داشته باشید. چند ساعت پس از شروع شیفت شب، یک وعده سبک حاوی پروتئین و کربوهیدرات (مانند نان سبوس‌دار با پنیر، عدسی، شیر یا تخم‌مرغ) مصرف کنید. پیش از شروع شیفت، غذاهای حاوی تیروزین مانند پنیر، لبنیات سرد یا مقدار کمی شکلات مصرف شود که هوشیاری را افزایش می‌دهد. در پایان شیفت، شیر نیمه‌گرم (غنی از تریپتوفان) بنوشید که با تحریک ترشح ملاتونین، میل به خواب را افزایش می‌دهد.

مهدی‌پور تاکید کرد: افرادی که توانایی انطباق با نوبت‌کاری را ندارند، از جمله سالمندان بالای ۵۰ سال، افراد بامدادگرا، مبتلایان به دیابت، صرع، بیماری‌های قلبی و روانی، یا کسانی که سابقه اختلالات خواب و گوارش دارند، نباید در برنامه نوبت‌کاری گنجانده شوند. همچنین به کارکنان شیفت‌کار توصیه می‌شود در حین کار تحرک کافی داشته باشند تا از خستگی و خواب‌آلودگی ناشی از نشستن طولانی جلوگیری شود.

پایان