روانشناس بالینی بیمارستان ابن‌سینا شیراز، با اشاره به اینکه تعارض و اختلاف نظر بخش اجتناب‌ناپذیر روابط انسانی است، گفت: خوشبختی به معنای نبودن تعارض نیست، بلکه به معنای توانایی حل صحیح تعارض‌هاست و آنچه در روابط اهمیت دارد، شیوه مواجهه با اختلافات و استفاده از روش‌های مناسب برای مدیریت و حل آنهاست.

تعارض، بخش طبیعی روابط انسانی است

به گزارش روابط عمومی بیمارستان ابن سینا شیراز، «سیده مریم سجادپور» روانشناس بالینی این بیمارستان، با بیان اینکه وجود تعارض به خودی خود به معنای ناسالم بودن یک رابطه نیست، گفت: یکی از برداشت‌های نادرست درباره تعارض این است که کشمکش با دیگران امری غیرعادی محسوب می‌شود. برخی افراد نیز تصور می‌کنند کشمکش با دیگران نشانه بیماری روانی و شخصیتی است، در حالی که اختلاف نظر می‌تواند در روابط مختلف انسانی ایجاد شود.

وی افزود: از دیگر برداشت‌های نادرست این است که تعارض مربوط به کسانی است که کم دارند یا اینکه تصور کنیم گذشت زمان به خودی خود همه چیز را حل خواهد کرد. در بسیاری از موارد، تعارض‌های حل‌نشده نیازمند مواجهه صحیح و مشارکت افراد درگیر برای رسیدن به راه‌حل هستند.

دلایل مختلفی در شکل‌گیری اختلافات نقش دارند

روانشناس بالینی بیمارستان ابن‌سینا شیراز با اشاره به عوامل موثر در ایجاد اختلافات، اظهار کرد: ناتوانی در ابراز احساسات و خواسته‌ها، داشتن عقاید، نگرش‌ها و انتظارات متفاوت و ندانستن مهارت‌های زندگی، به‌ویژه مهارت حل تعارض، از جمله عواملی هستند که می‌توانند زمینه‌ساز اختلاف شوند.

سجادپور ادامه داد: مشخص نبودن وظایف هر یک از افراد در ارتباط، شانه خالی کردن یک نفر از مسئولیت، تغییرات آنی و ناگهانی یا تغییرات مهم و بزرگی که به‌طور ناگهانی در زندگی ایجاد می‌شوند نیز می‌توانند موجب بروز اختلاف شوند.

وی همچنین اختلافات حل‌نشده قبلی، تفاوت افراد از نظر شیوه تربیتی و تفاوت‌های فرهنگی، دینی و اعتقادی را از دیگر عوامل مؤثر بر شکل‌گیری تعارض عنوان کرد.

اجتناب و پرخاشگری؛ از شیوه‌های ناسالم حل تعارض

سجادپور با اشاره به شیوه‌های ناسالم مواجهه با تعارض گفت: یکی از این شیوه‌ها «اجتناب» است. افرادی که برای حل کشمکش و تعارض‌های بین‌فردی از این روش استفاده می‌کنند، معتقدند نباید به منبع اختلاف نزدیک شد یا نباید مسائل را دوباره مطرح کرد.

وی «انکار تعارض» را شیوه ناسالم دیگری دانست و افزود: در این حالت افراد هرگونه اختلاف را انکار می‌کنند و می‌گویند همه چیز طبق روال است و هیچ مشکلی وجود ندارد. در شیوه «کمرنگ کردن تعارض» نیز فرد تلاش می‌کند اختلاف را کم‌اهمیت یا ناچیز جلوه دهد.

روانشناس بالینی بیمارستان ابن‌سینا شیراز ادامه داد: «قطع ارتباط» نیز از دیگر شیوه‌های ناسالم است که در آن افراد به دلیل اختلاف ایجادشده، ارتباط خود را قطع می‌کنند. «پرخاشگری» نیز می‌تواند به جای حل تعارض، موجب تشدید اختلاف شود.

سجادپور با اشاره به «تسلیم» به‌عنوان یکی دیگر از شیوه‌های ناسالم حل تعارض اظهار کرد: در این روش، یکی از طرفین برای مقابله با کشمکش کوتاه می‌آید و در ظاهر تسلیم می‌شود.

وی افزود: «شانه خالی کردن از مسئولیت» نیز زمانی اتفاق می‌افتد که یکی از افراد تلاش می‌کند طرف مقابل را ترغیب کند تا به‌تنهایی به حل مشکل بپردازد و خود از همکاری برای حل تعارض شانه خالی می‌کند.

سجادپور «تعلل» را از دیگر شیوه‌های ناسالم دانست و گفت: در این شرایط، زن و شوهر درباره مشکل بحث می‌کنند و در رابطه با حل تعارض با یکدیگر همکاری می‌کنند، اما به نتیجه نمی‌رسند و اگر هم به نتیجه‌ای برسند، به آن عمل نمی‌کنند.

وی همچنین درباره روش‌های «برنده ـ بازنده»، «بازنده ـ برنده» و «بازنده ـ بازنده» توضیح داد: در روش برنده ـ بازنده، فرد تلاش می‌کند راه‌حلی را انتخاب کند که صرفا به نفع خودش باشد. در روش بازنده ـ برنده، فرد به دنبال راه‌حلی است که صرفا به نفع طرف مقابل باشد و اگر این راه‌حل به ضرر خودش نیز تمام شود، برای او چندان اهمیت ندارد.

این روانشناس ادامه داد: در روش بازنده ـ بازنده نیز هر دو طرف برای حل تعارض، راه‌حل‌هایی را انتخاب می‌کنند که هم به ضرر خودشان و هم به ضرر طرف مقابل است.

مشارکت و حل مسئله؛ شیوه‌های سالم مواجهه با تعارض

سجادپور در ادامه با تاکید بر اهمیت استفاده از شیوه‌های سالم در حل تعارض اظهار کرد: افراد مشارکت‌جو معتقدند برای حل تعارض، هر دو طرف مسئول هستند و هر یک باید در روند حل مشکل نقش داشته باشند.

وی «روش برنده ـ برنده» را یکی دیگر از شیوه‌های سالم حل تعارض عنوان کرد و گفت: در این روش، هر دو طرف به خواسته‌های یکدیگر توجه می‌کنند و راه‌حل‌هایی را انتخاب می‌کنند که برای هر دو طرف مفید باشد.

روانشناس بالینی بیمارستان ابن‌سینا شیراز همچنین «مهارت حل مسئله» را از دیگر شیوه‌های سالم مواجهه با تعارض دانست و افزود: در این روش، افراد درگیر تعارض، مشکل خود را مسئله‌ای می‌بینند که باید آن را حل کنند.

سجادپور در پایان تاکید کرد: تعارض بخشی از روابط انسانی است و نمی‌توان انتظار داشت اختلاف نظرها همیشه از زندگی افراد حذف شوند؛ آنچه اهمیت دارد، یادگیری شیوه صحیح مواجهه با اختلافات است. استفاده از روش‌های سالم، مشارکت در حل مسئله و توجه به خواسته‌های هر دو طرف می‌تواند به مدیریت بهتر تعارض کمک کند و مانع از آن شود که اختلافات به پرخاشگری و خشونت منجر شوند.

پایان